نوع مقاله : مقاله پژوهشی
تازه های تحقیق
این پژوهش با استفاده از رویکرد کیفی تحلیل Bow-Tie، سناریوهای آتش‌سوزی مخازن ذخیره گازوئیل را در یک نیروگاه منتخب به‌عنوان مطالعه موردی ارزیابی کرد. نتایج نشان داد که این روش، با ترکیب تحلیل درخت خطا و درخت رویداد، امکان شناسایی نظام‌مند تهدیدها، رویداد اصلی، پیامدها و موانع کنترلی را فراهم کرده و می‌تواند به‌عنوان ابزاری مؤثر برای حمایت از تصمیم‌گیری در مدیریت ریسک فرایند مورد استفاده قرار گیرد.
بر اساس تحلیل انجام‌شده، پنج تهدید اصلی و پنج پیامد عمده برای سناریوی آتش‌سوزی مخازن شناسایی شد. بررسی مسیرهای وقوع حادثه نشان داد که بخش قابل توجهی از رویدادهای میانی با عوامل انسانی و مدیریتی، از جمله ضعف در اجرای دستورالعمل‌های ایمنی، آموزش ناکافی، کاستی در برنامه‌های تعمیرات و نگهداری پیشگیرانه و نظارت ناکافی ارتباط دارند. این نتیجه بر پایه تحلیل سناریوهای خطر، فراوانی رویدادهای میانی و نظر تیم خبرگان حاصل شد و بیانگر نقش محوری عوامل انسانی و مدیریتی در شکل‌گیری و کنترل ریسک است.
در مجموع، ۵۲ مانع کنترلی پیشگیرانه و ۵ اقدام کاهشی برای کاهش پیامدهای آتش‌سوزی شناسایی شد. بررسی فراوانی و کاربرد این موانع در سناریوهای مختلف نشان داد که اجرای دستورالعمل‌های ایمنی، آموزش کارکنان و تعمیرات و نگهداری پیشگیرانه از پرکاربردترین اقدامات کنترلی هستند، با این حال، این موضوع به‌تنهایی به معنای برتری مطلق آن‌ها نبوده و اثربخشی هر مانع باید متناسب با سناریوی خطر، شدت پیامد، قابلیت اطمینان و امکان اجرای آن ارزیابی شود. همچنین، استفاده از موانع مهندسی نظیر سامانه‌های ثابت اطفای حریق، سامانه‌های تشخیص و اعلام حریق، ارتینگ و باندینگ، پایش نشتی و برنامه‌های واکنش اضطراری، نقش مهمی در کاهش احتمال وقوع یا محدودسازی پیامدهای حادثه دارد. با توجه به اینکه این پژوهش به‌صورت مطالعه موردی در یک نیروگاه انجام شده است، تعمیم مستقیم نتایج به تمامی نیروگاه‌ها باید با احتیاط صورت گیرد. با این وجود، به دلیل شباهت طراحی مخازن، فرآیند ذخیره‌سازی سوخت و اصول بهره‌برداری، یافته‌های این مطالعه می‌تواند به‌عنوان چارچوبی برای ارزیابی و مدیریت ریسک در نیروگاههای دارای ویژگی‌های مشابه مورد استفاده قرار گیرد.
از محدودیت‌های این پژوهش می‌توان به انجام مطالعه در یک نمونه، ماهیت کیفی ارزیابی، اتکا به قضاوت خبرگان در شناسایی سناریوها و موانع کنترلی و نبود داده‌های کمی برای محاسبه احتمال وقوع و ریسک باقیمانده اشاره کرد.
عنوان مقاله English
نویسندگان English
In this study, fires in diesel storage tanks at power plants were analyzed as a primary event. Initially, the main causes of the event were identified and assessed using the Fault Tree Analysis (FTA) method. Subsequently, the potential consequences of the event were predicted through the Event Tree Analysis (ETA) technique. Finally, the incident pathway—from the cause phase to the consequence phase—was illustrated and examined using the Bow Tie diagram. Moreover, the most important control measures for preventing fuel tank fires and mitigating their consequences were recommended in order of priority. In total, five main threats, along with 79 sub-causes and intermediate events, were found to contribute to fires in diesel storage tanks at power plants. Fifty-two control measures (barriers) were identified and proposed to prevent the occurrence of such fires. Additionally, five primary safety, economic, and environmental consequences of tank fires were identified, and the most important control measures to mitigate these consequences were recommended. The analysis of the results and the illustrated diagrams revealed that the most important control measures for preventing fires in diesel storage tanks, in order of priority, are: the development and strict adherence to safety procedures, the provision of necessary training, and regular maintenance and servicing. Moreover, the key measures for mitigating the consequences of fuel tank fires include: enhancing fire suppression systems, timely activation of existing fire suppression systems, prompt firefighting, conducting periodic drills, and fuel replacement
کلیدواژه‌ها English
