Document Type : Original Article
Subjects
محفظه احتراق یکی از اجزای کلیدی در طراحی و عملکرد میکروتوربینها محسوبمیشود که نقش اساسی در تبدیل انرژی شیمیایی سوخت به انرژی حرارتی و در نهایت انرژی مکانیکی دارد. با توجه به چالشهای مرتبط با کاهش منابع سوختهای فسیلی و نگرانیهای زیستمحیطی ناشی از انتشار گازهای گلخانهای، استفاده از منابع سوخت جایگزین بهویژه گاز سنتز بهعنوان یک راهکار پایدار مورد توجه قرار گرفته است. گاز سنتز، که از فرایند گازسازی زغالسنگ، زیستتوده و سایر مواد حاوی کربن تولید میشود، بهدلیل ترکیبپذیری مناسب، محتوای انرژی بالا، گزینهای جذاب برای استفاده در سیستمهای احتراقی پیشرفته بهشمار میرود. با این حال، رفتار احتراقی گاز سنتز حاصل از این ترکیبات، بهدلیل تنوع در ترکیب شیمیایی و خواص فیزیکی آن، نیازمند بررسیهای دقیق و مدلسازی پیشرفته است. استفاده از گاز سنتز در میکروتوربینها امکان توسعه سیستمهای ترکیبی تولید انرژی را نیز فراهم میآورد. بهطور خاص، این فناوری میتواند در سیستمهای تولید همزمان برق و حرارت به کار گرفته شود که به افزایش بهرهوری انرژی و کاهش هزینههای عملیاتی منجر میشود. از سوی دیگر، توانایی میکروتوربینها در کار با سوختهای متنوع، آنها را به گزینهای مناسب برای مناطق دورافتاده یا مناطقی که دسترسی به منابع سوخت متداول محدود است، تبدیل میکند [1].
محمد علی و همکاران با استفاده از شبیهسازی سهبعدی و سینتیک شیمیایی، مشخصههای احتراق موتور دوگانهسوز گاز سنتز-دیزل را تحت شرایط مخلوط سوخت-هوای بسیار رقیق بررسی کردند. در این پژوهش، گاز سنتز بهعنوان سوخت اصلی و با منبعی از زغالسنگ مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد که محتوای هیدروژن در گاز سنتز تأثیر قابل توجهی بر فرایند احتراق دارد، بهطوری که غلظتهای بالاتر هیدروژن باعث بهبود احتراق در نزدیکی TDC و کاهش اتلاف زمانی و انتشار گازهای نسوخته شدند[2]. فانتوزی و همکاران با استفاده از شبیهسازی، عملکرد محفظه احتراق میکروتوربین را با گاز سنتز زیستتوده بررسی کردند. نتایج نشان داد که این سوخت منجر به کاهش نقاط داغ و پایداری بهتر شعله نزدیک به انژکتور میشود. همچنین، تحلیلها نشان داد که احتراق این گاز سنتز باعث تولید NOx به میزان ppm45 میشود [3, 4]. لارانچی و همکاران با استفاده از شبیهسازی CFD، عملکرد محفظه احتراق میکروتوربین را با سوخت گاز سنتز زیستتوده بررسی کردند. طراحی اصلاحشده محفظه برای گاز سنتز باعث بهبود اکسیداسیون CO و کاهش دمای گازهای خروجی شد [5]. پالانیسامی و همکاران به بررسی مشخصههای احتراق بیودیزل مشتقشده از روغن پختوپز ضایعاتی، که عمدتاً از روغن نخل بهدست آمده است، در یک میکروتوربین 30 کیلوواتی پرداختند. این پژوهش نشان داد که استفاده از بیودیزل منجر به بهبود پایداری احتراق و کاهش آلایندگیها میشود [6]. بزویار و دارابخانی یک محفظه احتراق میکروتوربین 12 کیلوواتی طراحی و توسعه دادند که قادر به کار با طیف وسیعی از سوختهای زیستی بود. کار آنها به چالشهایی مانند عملکرد احتراق، پایداری و آلایندگیها در هنگام استفاده از سوختهای زیستی با کیفیت پایین پرداختهاست. طراحی اصلاحشده باعث بهبود پایداری شعله، کاهش نقاط داغ در محفظه و کاهش آلایندگیها شد [7]. سلجاک و همکاران چالشها و راهحلهای استفاده از بیومایعات در میکروتوربینها را بررسی کردند. نتایج نشان داد که میکروتوربینها میتوانند بیومایعات با ویژگیهای متنوع را با بازدهی بالا و انتشار آلایندگی کم بسوزانند[8]. مانگرا در مطالعهای به طراحی و تحلیل عددی محفظه احتراق حلقوی یک میکروتوربین که برای هواپیماهای چندمنظوره کوچک طراحی شدهاست، پرداخت. شبیهسازیهای عددی سهبعدی با استفاده از نرمافزار ANSYS CFX انجام شد. مدل انتقال ذرات برای شبیهسازی قطرات سوخت مایع، با قطر اولیه 500 میکرومتر، استفاده شد. نتایج نشان داد که شعله در ناحیه مرکزی محفظه احتراق توسعه مییابد و دیوارهها از دماهای بالا محافظت میشوند [9]. فورتوناتو و همکاران در مطالعهای به بررسی تجربی و عددی رفتار محفظه احتراق میکروتوربین گاز در حالت احتراق ملایم و شدید با اکسیژن کم پرداختند. عملکرد محفظه احتراق برای دو سوخت متان و بیوگاز مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که محفظه در کاهش آلایندهها، بهویژه CO و NOx، بسیار موفق عمل کرده و انعطافپذیری بالایی نسبت به سوخت داشت، بهطوری که احتراق پایدار و اشتعال در هر دو سوخت امکانپذیر بود [10]. پارنت و همکاران طراحی و تحلیل یک محفظه احتراق میکروتوربین را به منظور بررسی احتراق سوختهای غیرمعمول انجام دادند. برای کنترل دمای شعله و کاهش تولید NOx، از تکنیک جریان پیشمخلوط رقیق استفاده شد، که بهطور مؤثری دمای شعله را کنترل کرده و منجر به کاهش انتشار آلایندههای NOx شد [11]. حسین آشینی و همکاران، احتراق گاز بیوگاز / گاز سنتزی را در یک میکروتوربین بررسی کردند. تغییر سوخت باعث افزایش ۱۰۰ درجهای دمای خروجی، افزایش ۵۰ درصدی NOx در حضور هیدروژن و کاهش انتشار CO تا یکدهم مقدار گاز طبیعی شد که نشاندهنده پتانسیل این سوختها بهعنوان گزینههای پاکتر برای میکروتوربینها است [12]. سانتوس و همکاران، تشکیل دوده و انرژی حرارتی در احتراق گاز سنتزی با غنیسازی اکسیژن و افزودن استیلن را بررسی کردند. افزایش سطح استیلن انرژی حرارتی را افزایش داد و غنیسازی اکسیژن باعث تشکیل دوده بیشتری در شرایط رقیق شد [13]. چنگفِی تائو و همکاران، دریافتند که نوسانات ترموآکوستیک در احتراق گاز سنتزی در نسبت هم ارزی زیر 8/0 آغاز میشود و در 5/0، حالت دوم نوسانات غالب میشود. برگشت شعله و بیشترین نوسان آزادسازی حرارتی در نسبت هم ارزی 5/0 رخ میدهد [14]. کوبیلای و همکاران، به مطالعه مخلوطهای گاز سنتزی و هیدروژن در احتراق پرداختند. نتایج نشان داد که تشکیل CO2 در نسبت هم ارزی 1 به بیشترین مقدار رسید. دمای شعله آدیاباتیک بین