Document Type : Original Article
Subjects
دینامیک شعله از مهمترین مباحث در زمینه ناپایداریهای ترمو-آکوستیکی در محفظههای احتراق پیشآمیخته است [1]. تاکنون تحقیقات گسترده تجربی و تئوری در این زمینه انجام شده است [1-3]. بیشتر مطالعات مرتبط با این موضوع به مسئله تابع انتقال شعله پرداختهاند [4- 6]. در این روش، که از نظریه کنترل خطی الهام گرفته است و پاسخ حرارتی شعله به نوسانات سرعت با دامنه کم در یک فرکانس خاص، مشخص میشود. برای ارزیابی پاسخ فرکانس شعله، این فرآیند در محدوده وسیعی از فرکانسهای حاکم تکرار میشود [7]. از توابع انتقال بدست آمده برای پیشگویی ناپایداریهای ترمو-آکوستیکی در سایر محفظههای احتراق میتوان استفاده نمود [8]. سپس از این مدل میتوان برای انجام آنالیز پایداری خطی بهرهمند شد [8]. لازم به ذکر است که با افزودن برخی عناصر و پارامترهای غیرخطی به تابع انتقال، میتوان آنرا به پاسخ دینامیک غیرخطی تبدیل نمود [9].
روشهای مشابهی برای مطالعه دینامیک غیرخطی شعله در سالهای اخیر معرفی شده است. این امر از طریق بسط آنالیز تابع انتقال به آنالیز توصیف شعله انجام گرفت [10-12]. این بسط در واقع با در نظر گرفتن هم فرکانس و هم دامنه تحریک، روشی غیرخطی محسوب میشود [13]. مشابه با رویکرد تابع انتقال، تابع توصیفگر شعله، فرض را بر آن میدارد که سیستم به هر اختلال تنها در فرکانس ورودی پاسخ میدهد و مابقی طیف ورودی را نادیده میانگارد [13]. کاملاً روشن است که چنین فرضیهای میتواند به آسانی در یک سیستم غیرخطی نقض شود و بهکارگیری آنالیز توصیف شعله برای سیستمهای غیرخطی مورد انتقاد قرار گرفته است [14-17].
رویکرد در حال تکامل درتحلیل ناپایداری ترمو- آکوستیکی نظر جامعتری را در برمیگیرد، که در آن دینامیک شعله مستقیماً درون سیستم ناپایدار ترمو- آکوستیکی ارزیابی میشود. این امر اجازه بررسی ویژگیهای غیرخطی کامل از دینامیک شعله را میدهد. تاکنون این رویکرد تنها بر پیکربندیهای نسبتا ساده اعمال شده است [18، 19]، در حالیکه تحقیق برای موارد دیگر با پیکربندی پیچیدهتر ادامه دارد [20].
در سالهای اخیر، تحقیقات جدیدی در زمینه دینامیک شعله و ناپایداریهای ترمو-آکوستیکی انجام شده است که به بررسی رفتار شعله در شرایط مختلف پرداختهاند. به عنوان مثال، مطالعهای تجربی بر روی رفتار دینامیکی شعلههای جریان متقابل تحت تأثیر تحریکات آکوستیکی انجام شده است که نتایج مهمی در زمینه ناپایداریهای احتراق ارائه داده است [21]. این تحقیقات نشان دادهاند که تحریکات آکوستیکی میتوانند تأثیر قابل توجهی بر پاسخ شعله و ناپایداریهای ترمو-آکوستیکی داشته باشند.
همچنین، تحقیقات دیگری به بررسی تأثیر پارامترهای مختلف مانند ترکیب سوخت، فشار و دما بر دینامیک شعله پرداختهاند. این مطالعات نشان دادهاند که تغییرات در این پارامترها میتوانند به طور قابل توجهی بر رفتار شعله و ناپایداریهای ترمو-آکوستیکی تأثیر بگذارند [22]. به عنوان مثال، افزایش فشار میتواند منجر به افزایش ناپایداریهای ترمو-آکوستیکی شود، در حالی که تغییرات در ترکیب سوخت میتواند به بهبود پایداری شعله کمک کند.
رویکردهای جدیدی برای مدلسازی و شبیهسازی دینامیک شعله و ناپایداریهای ترمو-آکوستیکی معرفی شدهاند که از تکنیکهای پیشرفته محاسباتی و الگوریتمهای هوش مصنوعی بهره میبرند. این رویکردها امکان پیشبینی دقیقتر و بهینهسازی سیستمهای احتراق را فراهم میکنند و میتوانند به کاهش ناپایداریهای ترمو-آکوستیکی و بهبود کارایی سیستمهای احتراق کمک کنند [23]. این تحقیقات نشان میدهند که دینامیک شعله و ناپایداریهای ترمو-آکوستیکی همچنان یک زمینه پژوهشی فعال و پرچالش است که نیازمند تحقیقات بیشتر و توسعه روشهای جدید برای بهبود درک و کنترل این پدیدهها است. این تحقیقات نشان میدهند که دینامیک شعله و ناپایداریهای ترمو-آکوستیکی همچنان یک زمینه پژوهشی فعال و پرچالش است که نیازمند تحقیقات بیشتر و توسعه روشهای جدید برای بهبود درک و کنترل این پدیدهها است.
در یک مطالعه تجربی، اثر افزودن هیدروژن به شعله جریان متقابل پیشآمیخته جزئی متان-هوا بررسی شده است. نتایج نشان داد که با افزایش هیدروژن، شدت تابش رادیکال CH* در حالت بدون تحریک آکوستیک کاهش مییابد، اما در مواجهه با امواج آکوستیک، دامنه نوسانات نرخ آزادسازی حرارت و شدت تابش رادیکال CH* افزایش مییابد [24].
مطالعه ساختار شعله متان-هیدروژن در مشعل پیچشی سیدنی با استفاده از شبیهسازی عددی در نرمافزار OpenFOAM انجام شده است. نتایج نشان داد که افزودن هیدروژن به متان میتواند منجر به افزایش دما و تغییرات در ساختار شعله شود. همچنین، این مطالعه نشان داد که مدلهای آشفتگی مختلف میتوانند تأثیرات متفاوتی بر نتایج شبیهسازی داشته باشند [25].
حاجیعلیگل [26] به کمک دینامیک سیالات محاسباتی و استفاده از نرمافزار OpenFOAM به بررسی تحلیل صدای حاصل از احتراق با تغییر سرعت ورودی محفظه در شعله پیشمخلوط مغشوش رقیق پرداخت. نتایج حاصل از شبیهسازی نشان میدهد بیشترین مقدار اضمحلال و پراکندگی موج آنتروپی در فرکانس تحریک رخ میدهد. فرکانس تحریک، فرکانس تعیینکننده سیستم است و انرژی عمده سیستم در آن حضور دارد و تحت بیشترین اثرات هیدرودینامیکی قرار میگیرد. با افزایش فرکانس تحریک، درصد اضمحلال و پراکندگی موج آنتروپی افزایش یافت، ازاینرو، احتمال حضور این امواج در فرکانسهای کوچکتر بیشتر است. با افزایش فاصله از بالادست جریان، اضمحلال و پراکندگی موج آنتروپی افزایش یافت. مشاهده شد با افزایش سرعت ورودی از میزان اضمحلال و پراکندگی موج آنتروپی کاسته و بر اندازه موج آکوستیکی بازتاب شده و صدای آنتروپی افزوده خواهد شد. نتایج نشان داد زمانیکه شرط مرزی دیواره از آدیاباتیک به انتقال حرارت همرفتی تغییر پیدا میکند، اثرات انتقال حرارت همرفتی بر دیوارهها موجب تخریب بیشتر موج در محفظه میشود.
تجزیه و تحلیل صدای حاصل از احتراق محفظه احتراق توربین گازی با سوخت هیدروژن/ اتلین: بهینهسازی یادگیری ماشین توسط حاجیعلیگل و همکاران [27] مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این پژوهش نشان میدهد که بین متغیرهای تحت بررسی و پاسخ صوتی محفظه احتراق همبستگی وجود دارد. ملاحظه شد که افزایش نسبت همارزی و دمای مخلوط ورودی به پاسخ صوتی محفظه احتراق را افزایش میدهد. این نتایج نشانگر آن است که نسبت تعادلی بیشتر، و افزایش دمای ورودی، ایجاد و انتشار صدای آنتروپی را تقویت میکند. از سوی دیگر، این تحقیق نشان داد که افزایش شدت آشفتگی ورودی باعث از بین رفتن امواج آنتروپی میشود و صدای احتراق غیرمستقیم را کاهش میدهد.
اگرچه با داشتن تابع انتقال شعله به عنوان یک ابزار مهندسی، گسترش روشهای جایگزین ممکن است کاری بیهوده به نظر برسد، مقاله حاضر به ارائه یکسری نتایج آزمایشگاهی میپردازد که در آنها نوسانهای دارای چند مد، نقش مهمی در برخوردهای غیرخطی در یک سیستم ناپایدار ترموآکوستیکی ایفا میکنند. پیشبینی چنین برخوردهای غیرخطی، از طریق آنالیز تابع توصیف انتقال امکانپذیر است. چنین پدیده غیرخطی ممکن است تحت شرایط کارکرد مختلف و اثرات گذرای سیستم، ایجاد شود. به منظور بررسی مساله متوسطگیری از فاز تصویر، یک روش جدید پردازش تصویر معرفی میشود.