Document Type : Original Article
Subjects
ﺑﺎ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺟﻮاﻣﻊ و اﻓﺰاﻳﺶ روزاﻓﺰون ﻣﺼﺮف اﻧﺮژی و ﻛﻤﺒﻮد ﻣﻨﺎﺑﻊ اﻧﺮژیﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌـﻲ، اﻧﺴـﺎن ﻣﺠﺒـﻮر ﺑـﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﻣﻨﺎﺑﻊ در دﺳﺘﺮس ﺑﺎ ﻛﺎرآﻣﺪﺗﺮﻳﻦ راه ﺑـﺮای ﺟﻠـﻮﮔﻴﺮی از اﺗـﻼف اﻧـﺮژی ﺷـﺪه اﺳـﺖ. ﺣﺎل آﻧﻜـﻪ راﻫﻜﺎرﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪﮔﻮﻧﻪای ﻣﻄﺮح و اﺟﺮا ﺷﻮﻧﺪ ﻛﻪ ازﻧﻈﺮ اﻗﺘﺼﺎدی و زﻳﺴﺖﻣﺤﻴﻄﻲ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻴـﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ. ﺑـﺮای ﻏﻠﺒﻪ ﺑﺮ اﻳﻦ ﻣﺸﻜﻼت راهﺣﻞﻫﺎی ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺑﺮرﺳﻲ ﺷﺪهاﻧﺪ، ﺑﻪﻧﺤﻮیﻛﻪ ﺗﻤﺮﻛﺰ روی ﻛﺎﻫﺶ ﻣﺼﺮف اﻧـﺮژی و ﺑﻬﺒﻮد ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺑﺎﺷﺪ. ﻳﻜﻲ از ﮔﺮاﻳﺶﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﺴﺌﻠﻪ اﻧﺮژی ﺳﺮوﻛﺎر دارﻧﺪ، ﭼﺮﺧﻪﻫﺎی ﺗﺮﻣﻮدﻳﻨﺎﻣﻴﻜﻲ ﺑﻜـﺎر رﻓﺘﻪ در ﻧﻴﺮوﮔﺎهﻫﺎ و ﺻﻨﺎﻳﻊ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺗﻮان و ﻣﺒﺎﺣﺚ ﮔﺮﻣﺎﻳﺶ و ﺳﺮﻣﺎﻳﺶ اﺳﺖ[۱]. در شکل (1) فرآیند یک سیستم تولید سهگانه به صورت شماتیک نشان داده شده است[۱]. ﺗﻮﻟﻴﺪ دو ﻳﺎ ﭼﻨﺪ ﺻﻮرت ﻣﻔﻴﺪ اﻧﺮژی از ﻳﻚ ﻳـﺎ دو ﻣﻨﺒـﻊ اﻧـﺮژی، ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﻫﻤﺰﻣـﺎن ﻧﺎﻣﻴـﺪه ﻣـﻲﺷـﻮد. اﻛﺜـﺮ ﻛﺎرﺑﺮدﻫﺎی ﭼﺮﺧﻪﻫﺎی ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﻪ ﺷﻜﻠﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺳﻮﺧﺖ ﺑﻪ اﻧﺮژیﻫـﺎی ﮔﺮﻣﺎﻳﻲ (ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﮔﺮﻣـﺎﻳﺶ و ﺳﺮﻣﺎﻳﺶ) و ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ (ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺗﻮان) ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ. ﭼﺮﺧﻪﻫﺎی ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻫﻤﺰﻣـﺎن ﺑـﻪ دﻟﻴـﻞ داﺷـﺘﻦ ﻣﺰاﻳـﺎ و ﻛﺎﺑﺮدﻫﺎی ﺑﺴﻴﺎر ﻓﺮاوان، ﻃﻲ ﭼﻨﺪ ﺳﺎل اﺧﻴﺮ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ زﻳﺎدی ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ. از اﻳﻦ ﭼﺮﺧﻪﻫﺎ در ﺻـﻨﺎﻳﻊ ﻏﺬاﻳﻲ، ﻫﺘﻞﻫﺎ، ﻣﺮاﻛﺰ ﺧﺮﻳﺪ، ﻓﺮودﮔﺎهﻫﺎ، ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎنﻫﺎ و ﺧﺎﻧﻪﻫﺎ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﺷﻮد[۱].
|
|
|
Figure 1- Production cycle of the triple system |
|
شکل 1- چرخه تولید سیستم سه گانه |
استفاده از منابع انرژی در سیستمهای تولید همزمان بسیار اهمیت دارد. این منابع باید به گونهای انتخاب شوند که اثرات زیست محیطی کمتری داشته باشند. همچنین تولید سرمایش در سیستمهای تولید همزمان دغدغه اصلی محققان بوده و بنابراین باید توجه ویژه به این موضوع داشت. از انواع محرکهای اولیه که به عنوان تأمین کننده اصلی سیکل میتوان در نظر گرفت، میتوان به توربین گاز، توربین بخار، پیل سوختی، میکرو توربین و موتورهای احتراق درونی اشاره کرد. سامانه های پیل سوختی که به عنوان نسل چهارم نیروگاهها نیز شناخته شدهاند، فرایند تولید الکتریسیته کاملاً متفاوتی با سایر روشها و فناوریها دارند. پیلهای سوختی همانند باتریها از طریق یک فرایند الکتروشیمیایی، الکتریسته جریان مستقیم تولید میکنند. پیلهای سوختی یکی از فناوریهای تولید برق با بازدهی مناسب، تمیز و بدون سر و صدا است. از آنجایی که سوخت مورد استفاده توسط پیل سوختی در یک فعل و انفعال الکتروشیمیایی مصرف شده و سوزانده نمیشود، لذا استفاده از سوخت، موجب آلایندگی هوا نمیشود[۱]. مسأله تولید برودت در سیستمهای تولید همزمان نیز موضوع مهمی بوده و در بیشتر سیستمهای هیبریدی از چیلرهای جذبی تک اثره استفاده میشود. چیلرهای جذبی تک اثره عموماً دارای ضریب عملکرد پایینی بوده و در سالهای اخیر کمتر مورد استفاده قرار گرفتهاند. در مقابل چیلرهای جذبی دو اثره دارای دو ژنراتور دما بالا و پایین بوده و ضریب عملکرد بالاتری دارند. این چیلرها در کنار راندمان بالا مصرف آب کمتری نیز دارند.
بررسی تحقیقات گذشته نشان میدهد که مطالعه بر روی سیستمهای هیبریدی از سال 1970 میلادی شروع شده است. بررسیهای انجام شده نشان میدهد که در زمینه سیستمهای هیبریدی سه گانه پیلسوختی، توربینگاز و چیلر جذبی تحقیقات زیادی انجام نشده است. مهرپویا و همکاران [2] در تحقیقی به بررسی انرژی، اگزرژی و آنالیز حساسیت سیستم تولید چندگانه با استفاده از پیل سوختی کربناب مذاب، موتور استرلینگ و چیلر جذبی پرداختند. چن و همکاران [3] در پژوهشی به مطالعه و بهینهسازی یک سیستم تولید چندگانه خانگی متشکل از پیلسوختی کربنات مذاب و چیلر جذبی جهت تولید حرارت، سرمایش و توان پرداختند. میرزائی و همکاران [4] در تحقیقی، به تحلیل ترمودینامیکی یک سیستم سه گانه تولید حرارت، برق و برودت پرداختند. این سیستم تولید همزمان شامل توربینگاز، چیلر جذبی، بویلر و چند مبدل حرارتی است. ادهمی و همکاران [۵] در تحقیقی یک سیستم تولید همزمان بر پایه میکروتوربین گاز و چیلرجذبی را از دیدگاه ترمودینامیکی مورد تحلیل و بررسی قرار دادند. یانگ و همکاران [۶] در تحقیقی به معرفی و تحلیل ترمودینامیکی یک سیستم تولید همزمان برق، حرارت و برودت بر اساس پیلسوختی اکسید جامد، توربین گاز و هیدروژن مایع پرداختند. هو و همکاران [7] در تحقیقی یک سیستم یکپارچه تولید همزمان سه گانه برق، حرارت و برودت را از دیدگاه ترمودینامیکی و اقتصادی مورد تحلیل و بررسی قرار دادند. این سیستم شامل توربین گاز، توربین بخار و رفرمینگ متانول است. لیو و همکاران [8] عملکرد یک سیستم تولید همزمان برق، حرارت و برودت بر پایه پیلسوختی اکسید جامد، سیکل برایتون، سیکل رانکین را از لحاظ ترمودینامیکی و اگزرژی مورد تحلیل و بررسی قرار دادند. معرفتی و همکاران [9] در تحقیقی یک سیستم تولید همزمان سه گانه بر پایه پیلسوختی اکسید جامد، سلولهای خورشیدی، موتور استرلینگ و توربین بخار را مورد تحلیل و بررسی قرار دادند. مقدم و همکاران [1۰] عملکرد یک سیستم تولید همزمان برق، حرارت و برودت جدید را که شامل توربینگاز، سیکل کالینا و چیلر جذبی بود از لحاظ ترمودینامیکی و اگزرژی مورد تحلیل و بررسی قرار دادند. پیرکندی و همکاران [1۱] در تحقیقی به تحلیل انرژی و اگزرژی یک سیستم جدید متشکل از پیل سوختی اکسید جامد، توربینگاز و توربین بخار جهت تولید همزمان برق، حرارت و برودت پرداختند. داسیلوار و ماتلی [۱۲] در یک بررسی اگزرژواکونومیک به تعیین هزینه تولید توان در یک سیستم ترکیبی پیل سوختی کربناب مذاب و توربین بخار پرداختند. حسینی و همکاران [۱3] در یک بررسی به معرفی، ارزیابی و بررسی عملکرد اقتصادی یک سیستم ترکیبی جدید شامل پیل سوختی کربنات مذاب، سیستم سنتز متانول و سیکل تولید توان پرداختند. زنگ و همکارانش ]۱4[ به بررسی و مطالعه ترمودینامیکی یک سیستم سه گانه تولید حرارت، توان و سرمایش با استفاده از پیل سوختی اکسید جامد، سیکل رانکین و چیلر جذبی دو اثره پرداختند. زهانگ و همکارانش ]۱5[ به بررسی ترمواکونومیکی یک سیستم ترکیبی تولید حرارت، توان و سرمایش با استفاده از پیلسوختی اکسید جامد و سیکل سوپرکریتیکال CO2 پرداختند. بهزادی و همکارانش ]۱6[ به بررسی و تحلیل ترمودینامیکی یک سیستم ترکیبی متشکل از پیل سوختیاکسید جامد، توربین گاز و چیلر جذبی دو اثره پرداختند. ژنگ و همکاران]۱7[ تحلیل ترمودینامیکی، اگزرژی و اکونومیکی یک سیستم جدید ترکیب الکترولایزر و پیل سوختی اکسید جامد جهت تولید توان، حرارت و برودت و ذخیره حرارت بر پایه انرژی خورشیدی را مورد تحلیل و بررسی قرار دادند. یانگ و همکاران]۱8[ تحلیل ترمودینامیکی و اگزرژی یک سیستم جدید ترکیبی الکترولایزر غشاء پلیمری با پیل سوختی اکسید جامد براساس سوخت بایومس را جهت تولید توان، حرارت و برودت انجام دادند. قربانی و همکاران]۱9[ مطالعه پارامتری و بهینهسازی یک سیستم سه گانه تولید برودت، گرمایش و توان بر پایه انرژی زمین گرمایی را انجام دادند. ژیا و پایول]۲۰[ یک سیستم ترکیبی موتور استرلینگ، موتور احتراق داخلی و چیلر جذبی را جهت تولید حرات، برودت و توان را از نظر اقتصادی و ترمودینامیکی مورد تحلیل و ارزیابی قرار دادند. هووانگ و همکاران]۲۱[ تحلیل ترمودینامیکی، اقتصادی و محیط زیستی و بهینهسازی یک سیستم ترکیبی تولید توان، حرارت و برودت بر پایه پیل سوختی اکسید جامد و توربین گاز را انجام دادند. وانگ و همکاران]۲۲[ تحلیل و بررسی یک سیستم جدید تولید سهگانه تبرید، گرمایش و توان مبتنی بر احتراق زیستتوده، چرخه سوپرکریتیکال CO2، چیلر جذبی تک اثره و نمکزدایی را انجام دادند. در جدول 1 خلاصه تحقیقات انجام شده ارائه شده است.