نوع مقاله : مقاله پژوهشی
تازه های تحقیق
مطالعه حاضر به بررسی تأثیرات افزودنی ترکیبی (دارای محتوای استین، دی متیل کربنات، اتانول و سولکتال) در حضور افزودنی گازی HHO بر میزان انتشار آلایندهها و ویژگیهای عملکردی سوختهای دیزل، B5 و B20 در موتور دیزل پرداخت. مطابق با یافتههای به دست آمده میتوان عنوان کرد، حضور افزودنی گازی HHO و افزایش آن در شرایط احتراق به تنهایی میتواند برخی از ناکارامدیهای سوخت دیزل، B5 و B20 را جبران کند. از طرفی دیگر در شرایط به کارگیری از افزودنی ترکیبی این جبران کمی بهبود مییابد. اما به نظر میرسد هنوز بالاترین تأثیر ناشی از افزودنی گازی HHO است. اما در شرایط خاص مانند انتشار هیدروکربنهای نسوخته، یا انتشار اکسیدهای نیتروژن در درصدهای بالای به کارگیری بیودیزل (B20A6) میتواند موثر باشد. همچنین کاهش انتشار مونوکسیدکربن مشاهده شده با معرفی HHO با یافتههای مطالعات مختلف که نقش هیدروژن را در ترویج احتراق تمیزتر با تسهیل اکسیداسیون کامل تر سوخت برجسته میکند، مطابقت دارد. با این حال، متعادل کردن مزایای کاهش انتشار مونوکسیدکربن با افزایش پتانسیل اکسیدهای نیتروژن، که اغلب با دمای احتراق بالاتر ناشی از افزودن هیدروژن همراه است، بسیار مهم است. این دو افزودنی (افزودنی گازی و ترکیبی) میتوانند معایب همدیگر را در شرایط بحرانی پوشش دهند. اگرچه نتایج بهدستآمده بیانگر اثر مثبت گاز HHO و افزودنی ترکیبی بر بهبود عملکرد و کاهش آلایندههای موتور دوگانهسوز است، اما این پژوهش دارای چند محدودیت است. نخست، آزمایشها در شرایط بار کامل و دور ثابت (1500 rpm) انجام شدهاند و رفتار موتور در بارهای جزئی و دورهای متغیر مورد بررسی قرار نگرفته است. دوم، اندازهگیریهای تجربی محدود به پارامترهای خروجی گاز و مصرف سوخت بوده و تحلیل دقیقتر فرآیند احتراق بر اساس فشار داخل سیلندر یا نرخ آزادسازی حرارت صورت نگرفته است. همچنین، در این پژوهش تنها از یک سلول خشک کوچک برای تولید گاز HHO استفاده شد و ارزیابی بازده الکترولیز و مصرف توان آن در مقیاس بزرگتر انجام نشد. شرایط محیطی مانند دما و رطوبت هوا در طول آزمایش ثابت نگهداشته شده و تأثیر آنها بر عملکرد موتور بررسی نشده است.
عنوان مقاله English
نویسندگان English
This study investigates the performance and emission characteristics of a dual-fuel engine running at full load on diesel, biodiesel blends (B5 and B20), hydrogen-oxygen (HHO) gas, and a blended additive (combination of acetone, ethanol, sulcatol, and dimethyl carbonate). Tests were conducted to evaluate key performance metrics, including brake power, brake-specific fuel consumption, and various emissions, including unburned hydrocarbons, carbon monoxide, carbon dioxide, and nitrogen oxides. The results show that if the effects of HHO and the blended additive are excluded, diesel consistently outperforms both biodiesel blends (B5 and B20) regarding braking power and efficiency and exhibits superior combustion properties. However, the addition of HHO improved the brake power and reduced the emission of unburned hydrocarbons and carbon monoxide in biodiesel blends, especially at lower concentrations of the combined additives. However, while CO2 emission was lower for biodiesel blends than diesel, the presence of HHO also improved NOx emissions. These findings demonstrate the potential of HHO as a performance enhancer in biodiesel applications while emphasizing the need for careful management of NOx emissions. Also, the effect of the combined additives in certain conditions, such as the emission of unburned hydrocarbons or the emission of nitrogen oxides in high percentages of using biodiesel (B20A6), is more prominent, which can improve the conditions in critical conditions. However, the B5A2 fuel sample can be relatively identified as a suitable fuel in different percentages of HHO from the point of view of engine emissions.
کلیدواژهها English
تداوم مصرف سوختهای فسیلی و تأثیر آنها بر آلودگیهای زیست محیطی، محققان را به سمت یافتن منابع سوخت پاک سوق داده است. هیدروژن تنها سوخت تجدیدپذیری است که محتوای کربن ندارد[1]. بدیهی است که با کاهش کربن در سوخت، انتشار آلایندههای موتور (به جز اکسیدهای نیتروژن) کاهش مییابد [2] هیدروژن به عنوان یک سوخت پاک و سازگار با محیط زیست [3،4]، یک منبع سوخت با محتوای انرژی قابل توجه است [5]. بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی، «روندها و چشماندازهای جهانی هیدروژن»، ارزش تجاری گاز هیدروژن در سال 2022 بیش از 154 میلیارد دلار بود [5].
هیدروژن را میتوان با روشهای الکتروشیمیایی، بیولوژیکی و ترموشیمیایی تولید کرد. مطلوب ترین روش برای تولید هیدروژن از طریق الکترولیز آب [6] با استفاده ازمنابع انرژی تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی و بادی است [7]. انرژی خورشیدی و آب بطور نسبی در سراسر جهان در دسترس هستند [9،8]. با این وجود لازم است هزینه تولید هیدروژن باید با استفاده از الکترولیز آب کاهش یابد. همچنین دوام، قابلیت اطمینان و ایمنی سیستمهای تولید انرژی باید افزایش یابد [10].
در فرآیند الکترولیز آب، در حالت معمول، گازهای هیدروژن و اکسیژن بهصورت جداگانه در دو الکترود تولید میشوند؛ هیدروژن در کاتد و اکسیژن در آند جمعآوری میشود. با این حال، در برخی سامانههای الکترولیز موسوم به مولد گاز هیدروکسی، گازهای تولیدی بدون جداسازی از یکدیگر بهصورت ترکیب دو مول هیدروژن و یک مول اکسیژن از خروجی جمعآوری میشوند که به آن گاز هیدروکسی (HHO) یا براون گاز گفته میشود. این مخلوط پیشاحتراقی بهدلیل ماهیت واکنشپذیر خود، در برخی مطالعات تجربی به عنوان افزودنی احتراقی به سوختهای دیزل و بیودیزل تزریق میشود تا فرآیند احتراق بهبود یابد و راندمان ترمودینامیکی افزایش یابد [11]. گاز هیدروکسی را میتوان از تمام سطوح الکترودها با استفاده از ژنراتورها یا مولدهای نوع سلول مرطوب تولید کرد. اما مشکل اصلی این ژنراتورها تولید گرما و کاهش بازده تولید است. در ژنراتورهای نوع سلول خشک، آب بین الکترودها جریان دارد و گرمای کمتری تولید میکند. این نوع ژنراتورها از نوع کارآمدتری هستند [12]. در این روش معمولاً از NaOH یا KOH برای یونیزه کردن آب به عنوان الکترولیت استفاده میشود [13].
گاز هیدروکسی حاوی 1 مول هیدروژن و 2 مول اکسیژن است [14]. موتور دیزلی که از سوخت دیزل همرا با سوختهای گازی دیگرمانند گاز طبیعی، بیوگاز یا هیدروژن استفاده میکند، «موتور دیزل دوگانهسوز» نامیده میشود [16،15]. مطالعات نشان میدهد که استفاده از گاز HHO که ترکیبی از دو مول هیدروژن و یک مول اکسیژن است و مستقیماً از فرآیند الکترولیز آب بدون جداسازی گازها بهدست میآید، میتواند فرآیند احتراق سوختهای دیزل را بهبود دهد. در این حالت، HHO بهصورت گاز مکمل به مسیر ورودی هوا تزریق میشود، در حالیکه سوخت اصلی همان دیزل یا مخلوط دیزل–بیودیزل است. حضور همزمان هیدروژن و اکسیژن در HHO موجب تسریع احتراق اولیه، افزایش سرعت شعله، و بهبود بازده احتراق میشود، زیرا اکسیژن فعال موجود در گاز HHO در همان ناحیهی احتراق مشارکت میکند و نیاز به اختلاط ثانویه را کاهش میدهد. بنابراین، هدف از استفاده از گاز هیدروکسی، ارتقای پایداری و کاملتر شدن فرآیند احتراق و در نهایت کاهش انتشار آلایندهها است، نه جایگزینی کامل سوخت دیزل [14]. بنابراین میتواند فرآیند احتراق را در موتورهای دیزل بهبود بخشد. استفاده از هیدروژن باعث افزایش نسبت H/C سوخت و در نتیجه کاهش انتشار آلایندههای حاوی کربن میشود [17]. همچنین، سرعت انتشار گاز هیدروژن در هوا بسیار زیاد است، بنابراین ناهمگنی تزریق سوخت دیزل کاهش مییابد و مخلوط سوخت و هوا یکنواختتر میشود[19،18].
همچنین سوخت بیودیزل میتواند عملکرد و آلایندگی موتورهای دیزلی را بهبود بخشد [21،20]. بیودیزل مانند هیدروژن یک سوخت تجدیدپذیر و پاک است [23،22]. استفاده از بیودیزل به طور قابل توجهی انتشار گازهای گلخانه ای را کاهش میدهد [24]. مطالعات در زمینه احتراق بیودیزل نشان داده است که سوخت بیودیزل میتواند انتشار ذرات معلق، هیدروکربنهای نسوخته (UHC) و مونوکسید کربن را کاهش دهد [26،25]. با این وجود بیودیزل در مقایسه با سوخت دیزل توان ترمزی کمتری نسبت به مقدار ارزش حرارتی سوخت تولید میکند. اکنون محققان به دنبال حل این مشکل هستند. یکی از راههای پیشنهادی استفاده از مواد افزودنی گازی با محتوای انرژی بالا مانند هیدروژن است [24].
دلیل انتشار بیشتر اکسیدهای نیتروژن در بیودیزل هیدروژنی که در موتور احتراق تراکمی کار میکند، در دسترس بودن اکسیژن اضافی و دمای بالای محفظه احتراق است. به منظور کاهش انتشار اکسیدهای نیتروژن روشهای مختلفی نظیر EGR و استفاده ار انواع مختلف افزودنیها در سوخت دیزل در حوزه موتورهای احتراق تراکمی انجام شده است [27،24].
امروزه به کارگیری افزودنیهای اکسیژندار در سوخت بیودیزل-دیزل باعث کاهش انتشارات موتور از جمله اکسیدهای نیتروژن و افزایش عملکرد موتور (توان موتور و بازده حرارتی موتور) شده است [29،28]. افزودنیهای اکسیژندار با افزایش محتوای اکسیژن مشارکت کننده در فرایند احتراق، میتوانند بازدهی احتراق را افزایش و میزان مصرف سوخت را کاهش دهند؛ با این اقدام، بر اساس بقای جرم، میزان مصرف ماده با انرژی حرارتی بالا کاهش و دمای محفظه احتراق کاهش مییابد. از میان افزودنیهای اکسیژندار، دی متیل کربنات و افزودنیهای مشتق شده از گلیسرول پتانسیل بالایی برای افزایش عملکرد موتورهای اشتعال تراکمی و کاهش آلایندههای موتور به خصوص اکسیدهای نیتروژن از خود نمایش داده اند [31،30].
با بررسیهای صورت گرفته مقالات تحقیقاتی محدودی بر روی افزودن دی متیل کربنات و افزودنیهای مشتق شده از گلیسرول در موتور اشتعال تراکمی متمرکز بودند. به خصوص زمانی که دایره جستجوی مقالات را محدود به فرایند احتراق دوگانهسوز میکنیم، به کارگیری دی متیل کربنات و افزودنیهای مشتق شده از گلیسرول به همراه سوخت حاوی دیزل-بیودیزل بسیار محدود میشود.
افزودنیهای اکسیژندار به دست آمده از گلیسرول میتوانند ویژگیهای فیزیکوشیمیایی و احتراق سوختهای دیزل و بنزین را بهبود بخشند [32]. این مواد شیمیایی همچنین میتوانند احتراق نامطلوب سوختهای تجدیدپذیر جایگزین (مانند بیودیزل) را از بین ببرند [33]. افزودنیهای مبتنی بر گلیسرول ممکن است اتمیزاسیون اولیه و تزریق سوخت را بهبود بخشند و در عین حال رسوبات در نوک انژکتور و اطراف آن و خوردگی و سایش موتور را کاهش دهند. این درحالی است که به کارگیری این افزودنیها در فرایند احتراق دوگانهسوز با هیدروژن بسیار محدود بوده و منابع علمی منتشر شده کمی در این خصوص موجود است. بهطور متوسط، افزودنیهای مبتنی بر گلیسرول میتوانند بازده حرارتی موتور دیزل با ترکیبات دیزل-بیودیزل را تا بیش از 3% بهبود بخشند و علاوه بر این مصرف سوخت ویژه ترمزی مخلوطهای دیزل-بیودیزل را تا حدود 3% کاهش دهند. این نتیجه را میتوان به طور عمده به محتوای اکسیژن بالاتر این مواد افزودنی نسبت داد که باعث بهبود فرآیند احتراق میشوند [30]. به طور کلی، افزودنیهای مبتنی بر گلیسرول میتوانند فشار احتراق را (حدود 3%) کاهش دهند، سرعت انتشار گرما را (بیش از 5/5%) افزایش دهند، تاخیر احتراق (بیش از 13%) را کاهش دهند و مدت زمان احتراق را نسبت به مخلوطهای دیزل-بیودیزل کوتاه کنند (حدود 35%) [30]. این تغییرات را میتوان به ساختار اکسیژندار این افزودنیها نسبت داد که باعث تسریع واکنشهای اکسیداسیون میشوند. اگرچه اتفاق آرای مشخصی در مورد اثرات افزودنیهای مبتنی بر گلیسرول بر انتشار گازهای خروجی موتورهای اشتعال تراکمی وجود ندارد، اما میتوان به این جمع بندی رسید که این مواد اکسیژندار میتوانند با افزایش نسبت اکسیژن به سوخت بهطور موثری با مسئله احتراق ناقص مقابله کنند [34، 35]. به عبارتی، افزودنیهای مشتق شده از گلیسرول میتوانند بهطور قابل توجهی مونوکسیدکربن، دی اکسیدکربن، دوده و انتشار هیدروکربنهای نسوخته را در حدود 5% کاهش دهند [30]. اما اتفاق نظرمشخصی در مورد کاهش انتشار اکسیدهای نیتروژن در حضور این افزودنیها وجود ندارد. بررسیها نشان میدهند، امروزه از افزودنیهای ترکیبی برای مقابله با معایب مختلف ترکیبات سوخت استفاده میشود. به طوریکه میتوان درصدهای بهینه ای از افزودنیهای مختلف در ترکیبات سوختها را جستجو نمود که موجب دستیابی به رفتار مد نظر در موتورهای احتراق تراکمی میشود [36-38]. بر این اساس، پژوهش حاضر در نظر دارد ترکیب بهینه ای از افزودنیهای مشتق شده از گلیسیرین (استین، و سولکتال)، اتانول (به دلیل بهبود ویژگیهای احتراقی) و دی متیل کربنات (به دلیل کاهش قابل توجه انتشار اکسیدهای نیتروژن) پیدا کند. گام بعدی به کارگیری این افزودنی ترکیبی بهینه در فرایند احتراق دوگانهسوز (دیزل-بیودیزل-هیدروژن) است. در ادامه به بررسی پارامترهای موثر در رسیدن به تولید توان پایدار پرداخته میشود. پایداری تولید توان در احتراق موتورهای احتراق تراکمی دوگانهسوز که با افزودنیهای مبتنی بر گلیسرول، افزودنیهای اکسیژندار و سوخت گازی هیدروژن کار میکنند به اندازه کافی مورد مطالعه قرار نگرفته است.